فصل اول

کلیات تحقیق……………………………………………………………………………………………………12-2

  1-1- مقدمه   …………………………………………………………………………………………………4-3    

  1-2-بیان مسأله………………………………………………………………………………………………..6-4

1-3- اهمیت و ضرورت تحقیق  ………………………………………………………………………….8-6

1-4-اهداف تحقیق  ……………………………………………………………………………………………….9

1-4-1-هدف کلی  ……………………………………………………………………………………………….9

1-4-2- اهداف فرعی  ………………………………………………………………………………………….9

1-5- فرضیه های تحقیق  ……………………………………………………………………………………….9

1-5-1-فرضیه اصلی………………………………………………………………………………………………9

1-5-2-فرضیه های فرعی………………………………………………………………………………………..9

1-6-قلمرو تحقیق………………………………………………………………………………………………….10

1-7- تعاریف نظری و عملیاتی متغیرها  ………………………………………………………………12-10

1-7-1-تعاریف نظری………………………………………………………………………………………..11-10

1-7-2-تعاریف عملیاتی………………………………………………………………………………………….12

 

فصل دوم

ادبیات و پیشینه ی تحقیق…………………………………………………………………………………109-13

2-1-مقدمه…………………………………………………………………………………………………………….14

2-2-تعاریف و مفاهیم ارتباط…………………………………………………………………………………..15

2-3-ارتباط میان فردی…………………………………………………………………………………………….16

2-4-اهمیت ارتباطات……………………………………………………………………………………….17-16

2-5-پیامدهای ناتوانی در ایجاد ارتباطی مؤثر……………………………………………………………..17

2-6-الگوی فرایند ارتباطات………………………………………………………………………………19-18

2-7-موانع ارتباطات…………………………………………………………………………………………23-19

2-8-انواع ارتباط……………………………………………………………………………………………..24-23

2-9-مسیرهای ارتباطی……………………………………………………………………………………….25-24

2-10-سبک های ارتباطی…………………………………………………………………………………………25

2-11-رویکردهای ارتباطی…………………………………………………………………………………26-25

2-12-نظریه های ارتباطی…………………………………………………………………………………..32-26

نظریه ارتباطات اجتماعی دیوید برلو…………………………………………………………………………..26

نظریه تعامل نمادین جرج هربرت مید…………………………………………………………………….27-26

نظریه مدیریت هماهنگ مفاهیم ورنون کرونن و دبلیوبارمت پیرس……………………………………27

نظریه ناهماهنگی شناختی لئون فستینگر………………………………………………………………………..27

نظریه نقض انتظارات جودی بورگون……………………………………………………………………………28

نظریه کاستن عدم اطمینان ریچارد کالابرس و چارلز برگر………………………………………….29-28

نظریه نفوذ اجتماعی دالماس تیلور و ایروین آلتمن……………………………………………………30-29

نظریه تبادل اجتماعی هارولد کیلی و جان تیبات………………………………………………………31-30

نظریه دیالکتیک ارتباطی باربارا مونتگومری و لسلی باکستر………………………………………..32-31

نظریه مدیریت حریم ارتباطات ساندراپترونیو…………………………………………………………………32

2-13-مدل های ارتباطی……………………………………………………………………………………..39-33

مدل ارسطو……………………………………………………………………………………………………………..33

مدل لاسول……………………………………………………………………………………………………………..33

مدل شنون  ویور………………………………………………………………………………………………34-33

مدل شرام………………………………………………………………………………………………………….35-34

مدل دیوید برلو………………………………………………………………………………………………….39-35

2-14-ارتباط معلم و دانش آموز……………………………………………………………………………….40

2-15-ارتباط و آموزش……………………………………………………………………………………………41

2-16-ارتباط و تدریس……………………………………………………………………………………..43-42

2-17-ارتباط و دیدگاه دانش آموزان نسبت به معلمان…………………………………………….45-43

2-18-ارتباط و ایجاد انگیزه در دانش آموزان………………………………………………………………46

……………………………………………………………48- 47     (CDP )2-19-ارتباط و پروژه رشد کودک   

2-20-تعاریف و مفاهیم مهارت های ارتباطی…………………………………………………………49-48

2-21-ضرورت مهارت های ارتباطی برای معلمان و کارکنان آموزشی………………………..50-49

2-22-مهارت های ارتباطی بهترین معلمان…………………………………………………………….51-50

2-23-انواع مهارت های ارتباطی………………………………………………………………………..54-51

2-23-1-مهارت های کلامی……………………………………………………………………………..57-54

مهارت های سخن گفتن با کلاس و دانش آموزان……………………………………………………….55

نحوه برخورد افراد با تعارض ها…………………………………………………………………………56-55

موانع برقراری ارتباط کلامی موفق بین معلم و دانش آموز………………………………………57-56

2-23-2-مهارت های گوش کردن……………………………………………………………………..59-57

تفاوت شنیدن و گوش کردن………………………………………………………………………………61-60

گوش دادن فعال…………………………………………………………………………………………………….60

بازی قانونمند برای آموزش گوش دادن…………………………………………………………………. 62

گوش کردن فعال بنیان ارتباط خوب………………………………………………………………….63-62

موانع گوش سپاری………………………………………………………………………………………..64-63

 

مقالات و پایان نامه ارشد

 

2-23-3-مهارت های غیر کلامی……………………………………………………………………65-64

انواع پیام های غیرکلامی……………………………………………………………………………………..65

رمز و رازحرکات بدن…………………………………………………………………………………………66

دریافت پیام های غیر کلامی آگاهانه است……………………………………………………….67-66

فاصله و ارتباط…………………………………………………………………………………………….68-67

معطوف کردن توجه بر مفید ترین نشانه ها………………………………………………………..71-68

2-23-4-مهارت های بازخورد…………………………………………………………………………….71

بازخورد و یادگیری……………………………………………………………………………………………72

بازخورد و ارزشیابی……………………………………………………………………………………..75-73

ویژگی های بازخورد………………………………………………………………………………………….75

2-24-تعاریف و مفاهیم استرس…………………………………………………………………….77-75

2-25-سابقه استرس…………………………………………………………………………………….79-77

2-26-فشار روحی……………………………………………………………………………………………79

2-27-انواع فشار روحی……………………………………………………………………………….80-79

2-28-واکنش های جسمانی در هنگام وقوع استرس………………………………………………81-80

2-29-پیامدهای هیجانی استرس………………………………………………………………………….82-81

2-30-تأثیرات شناختی استرس…………………………………………………………………………………82

2-31-بهداشت روانی……………………………………………………………………………………….83-82

2-32-نقش مدرسه و معلمان در بهداشت روانی دانش آموزان………………………………….85-83

2-33-صلاحیت های شخصیتی یک معلم خوب از دیدگاه بهداشت روان………………………..85

2-34-اضطراب مدرسه………………………………………………………………………………………89-85

2-35-مقابله با استرس…………………………………………………………………………………………….89

2-35-1-منابع مقابله ای استرس………………………………………………………………………….90-89

2-35-2-شیوه های مقابله………………………………………………………………………………………..90

2-35-3-روش های کنار آمدن با استرس………………………………………………………………..91-90

2-35-4-روش های علمی مقابله با استرس……………………………………………………………………91

2-36-پیشینه تحقیق………………………………………………………………………………………..107-92

الف)پیشینه داخلی…………………………………………………………………………………………….98-92

ب)پیشینه خارجی…………………………………………………………………………………………..107-99

2-37-چارچوب نظری تحقیق…………………………………………………………………………………108

2-38-مدل مفهومی………………………………………………………………………………………………..109

 

فصل سوم

روش پژوهش……………………………………………………………………………………………..115-110

3-1-مقدمه………………………………………………………………………………………………………..111

3-2-مراحل انجام پژوهش……………………………………………………………………………112-111

3-3-روش تحقیق………………………………………………………………………………………………112

3-4-جامعه آماری……………………………………………………………………………………………..112

3-5-حجم نمونه………………………………………………………………………………………………..112

3-6-شیوه نمونه گیری………………………………………………………………………………………..113

3-7-ابزار گردآوری اطلاعات………………………………………………………………………114-113

3-8-اعتبار یا روایی پرسشنامه……………………………………………………………………………..114

قابلیت اعتماد یا پایایی پرسشنامه…………………………………………………………………..115-114

3-10-روش تجزیه و تحلیل اطلاعات…………………………………………………………………..115

فصل چهارم

تجزیه و تحلیل داده ها…………………………………………………………………………………128-116

4-1-مقدمه………………………………………………………………………………………………………..117

4-2-بخش اول: توصیف ویژگی های جمعیت شناختی نمونه پژوهش………………………….117

4-3-بخش دوم: توصیف آماری متغیرهای اصلی تحقیق……………………………………………..118

4-4-بخش سوم: آزمون نرمال بودن توزیع داده های تحقیق………………………………………..120

4-5-بخش چهارم: آزمون فرضیه های تحقیق…………………………………………………………..122

خلاصه محاسبات تحلیل رگرسیون…………………………………………………………………………127

وضعیت رتبه بندی مؤلفه های مهارت های ارتباطی………………………………………………….128

فصل پنجم

نتیجه گیری………………………………………………………………………………………………..155-129

5-2-خلاصه پژوهش…………………………………………………………………………………………130

5-3-خلاصه یافته های پژوهش…………………………………………………………………….137-131

5-3-1-نتایج توصیفی پژوهش……………………………………………………………………………131

5-3-2-نتایج استنباطی پژوهش……………………………………………………………………136-132

5-4-محدودیت های پژوهش……………………………………………………………………………..137

5-5-پیشنهادها………………………………………………………………………………………….140-137

5-5-1-پیشنهادهای کاربردی………………………………………………………………………………137

5-5-2-پیشنهادها بر اساس یافته های پژوهش………………………………………………..139-137

5-5-3-پیشنهادهایی برای تحقیقات آتی………………………………………………………..140-139

5-6-منابع مورد استفاده………………………………………………………………………………155-141

5-6-1-منابع فارسی………………………………………………………………………………….150-141

5-6-2-منابع لاتین……………………………………………………………………………………155-141

ضمائم و پیوست ها……………………………………………………………………………………159-156

چکیده انگلیسی………………………………………………………………………………………………..161

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فهرست جداول

عنوان                                                                                        صفحه

 

جدول 2-1 :توصیف دانش آموزان از معلمی که به آنان توجه دارد………………………………. 45        

  جدول 2-2 : راهنمایی هایی برای ایجاد روابط مطلوب با دانش آموزان…………………..48-47 

 جدول 2-3 : دسته بندی مهارت های ارتباطی-اجتماعی  ……………………………………………53

جدول 2-4 : مجموعه مهارت های گوش دادن……………………………………………………………58

جدول 2-5 : ویژگی های صوتی و احساسات احتمالی همراه آن……………………………………69

جدول 2-6:  خلاصه مهمترین نتایج تحقیقات داخل و خارج کشور………………………107-106

جدول 3-1 : مؤلفه های مهارت های ارتباطی به تفکیک گویه ها  ……………………………….114

جدول 4-1:توزیع فراوانی نمونه پژوهش به تفکیک جنسیت………………………………………..117

جدول 4-2 : توصیف آماری متغیر استرس به تفکیک جنسیت  …………………………………..118

جدول 4-3 : توصیف آماری متغیر مهارت ارتباطی به تفکیک جنسیت  …………………………119

جدول 4- 4 : توصیف آماری مؤلفه های اصلی متغیر مهارت ارتباطی  …………………………119

جدول 4-5 : توصیف آماری متغیر استرس……………………………………………………………….120

جدول 4-6 : خلاصه نتایج آزمون کولموگروف اسمیرنف ……………………………………………..120

 جدول 4-7 : نتایج ضریب همبستگی اسپیرمن بین مهارت ارتباطی و استرس  …………………122

جدول 4-8 : نتایج ضریب همبستگی اسپیرمن بین مهارت کلامی و استرس………………………123

جدول 4-9 : نتایج ضریب همبستگی اسپیرمن بین مهارت گوش دادن و استرس………………..124

جدول 4-10 : نتایج ضریب همبستگی اسپیرمن بین مهارت غیرکلامی و استرس ………………..124

جدول 4-11 : نتایج ضریب همبستگی اسپیرمن بین مهارت بازخورد و استرس…………………..125

جدول 4-12 : نتایج آزمون مقایسه میانگین مهارت ارتباطی معلمان مرد و زن…………………….126

جدول 4-13 : نتایج آزمون مقایسه میانگین استرس بین دانش آموزان دخترو پسر……………….126

جدول 4-14 : خلاصه مدل رگرسیونی……………………………………………………………………….127

جدول 4-15 : ضرایب متغیر وابسته استرس………………………………………………………………….127

جدول 4-16 : نتایج آزمون رتبه ای فریدمن…………………………………………………………………128

 

 

فهرست نمودارها

 

      عنوان                                                                                      صفحه              

  

   نمودار 4-1 : پراکنش نمرات پرسشنامه مهارت ارتباطی و استرس………………………..121

 

 

فهرست اشکال

      عنوان                                                                                             صفحه

 

   شکل 2-1 : الگوی فرایند ارتباطات………………………………………………………………………..19

   شکل 2-2 : مدل شنون – ویور  ……………………………………………………………………………34

   شکل 2-3 : مدل شرام  ……………………………………………………………………………………….35

……………………………………………………………………………………….36    SMCRشکل 2-4 :مدل

   شکل 2-5 : مدل برلو  …………………………………………………………………………………………37

   شکل 2-6 : مدل مفهومی پژوهش  ………………………………………………………………………..109

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

چکیده                                                                                                                           هدف از این پژوهش بررسی رابطه مهارت های ارتباطی معلمان و استرس دانش آموزان پایه ششم مدارس ابتدایی شهر قرچک در سال تحصیلی 93-1392بود. برای این منظور پس از مرور ادبیات تحقیق،7 فرضیه شامل یک فرضیه اصلی و6 فرضیه فرعی تدوین گردید.این پژوهش به لحاظ هدف، کاربردی و از لحاظ نوع ،توصیفی-پیمایشی بود . جامعه ی آماری پژوهش شامل کلیه ی دانش آموزان پایه ششم شهر قرچک بود که حجم نمونه بر اساس جدول  مورگان و با توجه به نسبت دانش آموزان پسر و دختر در جامعه ی پژوهش،297 نفر تعیین و با روش نمونه گیری تصادفی خوشه ای انتخاب شدند . برای جمع آوری داده ها از  دو پرسشنامه محقق ساخته مهارت های ارتباطی معلمان واسترس دانش آموزان، استفاده شد.تحلیل داده ها با بهره گرفتن از آمار توصیفی و استنباطی (همبستگی اسپیرمن) انجام شد. یافته های پژوهش بیانگر آن بود که الف- بین مهارت های ارتباطی معلمان و استرس دانش آموزان رابطه منفی معناداری(672/0- ) وجود داشت.ب- بین هر یک از چهار مؤلفه ی اصلی  مهارت های ارتباطی معلمان و استرس دانش آموزان رابطه ی منفی  معناداری وجود داشت. ج-میزان مهارت های ارتباطی معلمان در جامعه ی مورد پژوهش در حد متوسط و میانگین بود.د- میزان استرس دانش آموزان در جامعه مورد پژوهش بالاتر از حد میانگین بود.ه-بین میزان مهارت های ارتباطی معلمان مرد و زن اختلاف معناداری وجود نداشت. و-بین میزان استرس دانش آموزان دختر و پسر اختلاف معناداری وجود نداشت. لذا با توجه به یافته های پژوهش می توان چنین نتیجه گیری کرد که : یکی از روش های کاهش استرس دانش آموزان،تقویت مهارت های ارتباطی معلمان می باشد.

کلید واژه ها: مهارت های ارتباطی، مهارت کلامی، مهارت گوش دادن، مهارت غیرکلامی، مهارت بازخورد، استرس.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فصل اول

کلیات تحقیق

 

 

 

1-1مقدمه

شاید بتوان گفت که ارتباط یکی از قدیمی ترین و در عین حال عالی ترین دستاوردهای بشر بوده است.ارتباط در گذشته و برای انسان اولیه ،علاوه بر کارکردهایی که در جهت حفظ حیات و یاری گرفتن از دیگران داشته ،زمینه ساز فعالیتهای اجتماعی و سرآغازی بر زندگی اجتماعی نیز بوده است(بولتون،1386،ص13). ماهیت اجتماعی انسان ایجاب می کند که آدمی با وجوه گوناگون اجتماع و مجموعه های درون آن ارتباط برقرار کند. در جوامع امروزی  که همزمان با پیچیده تر شدن فزاینده زندگی مشکلات جدیدی برای انسان پدید آمده است،اهمیت ارتباطات بیشتر میشود. در چنین جوامعی ارتباطات یکی از مهمترین عوامل توسعه و تعالی و موفقیت انسان است (آهنچیان،1381).

هشتاد درصد افرادی که در کار خود شکست می خورند فقط یک دلیل برای آن دارند،آنان قادر نیستند به خوبی با دیگران رابطه برقرارکنند.بهره وری یک فرد به عنوان سرپرست یا مدیر،پرستار یا منشی،مسؤول بهداشت روانی یا سرایدار، کارگر ،وکیل ،پزشک ،فروشنده و یا وزیراز طریق کسب توانایی برقراری یک ارتباط خوب افزایش می یابد.در واقع تصور شغلی که در آن ارتباط عامل مهمی نباشد،کاری بس دشوار است(بولتون،1386 ،ص28). ارتباط مهارت است ،هنر است علم است و یا…؟می توان گفت ارتباط همه ی این هاست و پیچیدگی ها و ظرایف خاصی دارد. به همین دلیل ،برقراری ارتباط بین افراد آنگونه که به نظر می رسد،کار ساده ای نیست.ارتباط موثر به شناخت ،تمرین و ارزیابی مستمر نیاز دارد.بخش مهمی از میزان رضایت مندی هریک از ما از زندگی با توانایی هایمان در برقراری ارتباط ،قابل تفسیراست (اصلانی،1390،ص 44).همان طور که ارتباطات برای انسان حیاتی است ،برای انجام عملیات سازمانی یابه عبارت بهتر برای شکل گیری بقای سازمان نیز حیاتی می باشد. هربرت سایمون می گوید: «بدون ارتباطات، سازمانی وجود نخواهد داشت و به همین   علت میتوان گفت امکان تأثیر گروه بر رفتار فرد نیز غیرممکن خواهد بود»(دعایی،1373،ص36).یکی از مهمترین سازمان های موجود در جامعه سازمان های آموزشی و به عبارتی سیستم های اجتماعی مدارس هستند.آموزش ،بدون ایجاد رابطه معنایی نخواهد داشت .معلمان در همان آغاز کار خود پی می برند که نحوه برقراری ارتباط با دانش آموزان بسیار اهمیت دارد (معینی آرانی1384). از مهمترین توانایی های آموزگار به عنوان شخصیتی تاثیرگذار در سرنوشت  انسانها ،برقراری ارتباط صمیمی و موثر با دانش آموزان است.همه ی ما خاطرات شیرینی از معلمانی به یاد داریم که از توانایی ارتباطی خوبی برخوردار بوده اند.ارتباط بین دانش آموز و معلم یکی از بهترین انواع روابط انسانی است که هر دوی آنها در طول زندگی تجربه خواهند کرد (اصلانی ،1390،ص 46).اغلب معلم ها خواهان آن هستند که بدانند چگونه می توان در دانش آموز انگیزه ی یادگیری ایجاد کرد. پاسخ این است که در او احساس اطمینان و اعتماد ایجاد کنید تا بتواند شکست را متحمل شود. زیرا مهم ترین مانع یادگیری ترس است؛ ترس از شکست، ترس از توبیخ و ترس از نادان به حساب آمدن. اما معلم موفق این امکان را برای هر دانش آموز فراهم می آورد که وقتی اشتباه می کند خودش را از تنبیه و مجازات در امان بداند. از میان بردن ترس در دانش آموز، زمینه ای برای تلاش و کوشش دراوایجاد میکند. پذیرفتن اشتباه دانش آموز با روی خوش، او را به یادگیری تشویق می کند»(فراهانی  ،1389، ص28).هر چند نظام آموزشی و تربیتی مدرسه برای کودکان فرصت گسترش جستجو برای کسب شایستگی و مهارتها را پیش می آورد اما در مدرسه از کودک توقعات و انتظارات جدیدی پدید می آید.علی رغم اینکه فراگیری اطلاعات تازه می تواند برای اکثر کودکان هیجان انگیز باشد اما در مورد برخی کودکان می تواند موجب  ناتوانی و محرومیت و به شکست اعتماد به نفس و تخریب شخصیت آنان منجر شود.مشکلات رفتاری و هیجانی یکی از عوامل تاثیر گذار در شکل گیری شخصیتی کودکان و کیفیت تحصیلی آنان است (کمالی، 1386).یکی از مشکلات رفتاری شایع کودکان دبستانی استرس است.  استرس خیلی زود و از دوران کودکستان شروع می شود . استرس بازی را به رقابت در ورزش و کوشش برای برتری، و دوستی را به روابط اجتماعی تبدیل می کند .در تمام تئوریهای یادگیری، استرس وجود دارد اما اگر استرس با تکامل تداخل داشته باشد این یک مشکل است . گاهی با استرس خیلی زیاد اطفال، کارآئی خود را از دست می دهند (زیبا ،1389،ص24) .از آنجائیکه  مهارتهای ارتباطی یکی از مهمترین مهارت های مورد نیاز معلمان است ،بنابراین دراین پژوهش رابطه مهارتهای ارتباطی معلمان و استرس دانش آموزان مورد بررسی قرار می گیرد.

1-2بیان مسأله

در دنیای امروز ارتباطات موثر یکی از ارکان کلیدی موفقیت به شمار می آید.زندگی انسان با برقراری رابطه و ارتباط آغاز می شود و پیوسته بر تعداد و چگونگی آنها افزوده می شود.اگر چه رابطه و ارتباط دو مفهوم مترادف فرض می شوند اما می توان برای این دو ،مفاهیمی جداگانه در نظر گرفت.رابطه به هر گونه تماس میان افراد یا گروه ها و اشیاء اطلاق می شود،در صورتیکه ارتباط رابطه ای هدفمند و به طور عمده آگاهانه است که بیشتر در حوزه ی افراد بشر مطرح است(شعاری نژاد،1385).ارتباط چیزی است که اجتماع را منسجم نگاه می دارد. (ادگار وسج ویک،1387).

اگر بگوییم ارتباط معجزه یا کاری شبیه معجزه انجام می دهد،سخن مبالغه آمیزی بیان نکرده ایم،زیرا اگر ارتباط نباشد بسیاری از امور دیگر مثل رشد عقلانی،عاطفی و اخلاقی به وجود نخواهد آمدو حتی رشد جسمانی انسان نیز دچار اختلال خواهد شد . موضوع ارتباط در حیات بشر بدیل ندارد. بنابراین می توان گفت: ارتباط زمینه ی  منحصر به فرد انسان ، به ویژه کودک است (ملکی،1390).هر کودک به طور طبیعی حدود هجده هزار ساعت از عمر خود را در مدرسه سپری می کندو تحت تاثیر معلمان، اولیای مدرسه،برنامه ها و ارزش های خاص آنها قرار می گیرد. از آنجاکه بیشتر یادگیری های فرد بعد از سن شش سالگی است،بنابراین می توان گفت که مدارس نقش مهمی را در تربیت کودکان دارند.کودکان در مدارس با مسایل عاطفی و روانی متعددی مواجه اند که یکی از آنها اختلالات عصبی مانند:اضطراب ،حساسیت زیاد،گوشه گیری،غوطه ور شدن در فکرو خیال،احساس ناراحتی بیش از حد و توجه نکردن به اطراف می باشد (پور علی رضا،1391) .اغلب پژوهشگران معتقدند کیفیت ارتباط معلم با دانش آموزان نقش عمده ای در اثربخشی تدریس او و ایجادیادگیری دانش آموزان دارد(دارلینگ هاموند،2007 ،گوردون، کین، و استایجر ، 2006 ؛ نیدلز،1988،) .  وجود معلمان کارآمدتر جهت برقراری روابط مطلوب تر با دانش آموزان در مدرسه حیاتی است (لاک،2004).زیرا معلمان هستند که مدرسه را محیطی می سازند که می تواند افق امید بخشی از دوستی، تعادل، حمایت، امنیت، موفقیت، احترام و سعادت را برای دانش آموزان به ارمغان آورد(کریسته،2002) . بنابراین معلمان برای کمک به دانش آموزان جهت رشد اجتماعی و عاطفی آنها مهمترین موقعیت را دارند (مک لاگلین،به نقل از اصغری پور ،1391،ص 18) . به عقیده سانتراک  (1387) برای مدیریت و برخورد با تضادهای موجود در کلاس درس نیاز به مهارت های ارتباطی مناسب دارید. محققان مختلف برآورد کرده اندکه بین 20-10درصد کودکان مدرسه ای ،دارای مشکلات عاطفی و رفتاری هستند (کاتلر  1993؛ورنن  1993؛سازمان بهداشت روانی 1999؛تامپسون و رادلف 2000،به نقل از اصغری پور و همکاران،1391،ص 17 ).پژوهش هاى متعدد نشان مى دهد که از هر ۵ دانش آموز یک نفر به نوعى دچار مشکلات مربوط به سلامت روانى است که متأسفانه به دلیل عدم پیگیرى و مداخلات لازم این گونه اختلالات تا اخذ مدارج تحصیلى بالاتر و حتى در ورود به اجتماع در آنها باقى مى ماند. اضطراب جدایى،استرس، ترس از مدرسه، وسواس و انواع تیک ها اختلالات عادى مانند ناخن خوردن کندن یا کشیدن موى سر کم توجهى و اختلالات عاطفى و خلقى (افسردگى) مشکلات ذهنى و یادگیرى از جمله مهمترین و رایج ترین اختلالات دانش آموزان دوره ابتدایى به شمار مى رود کمالی،1386) .  علائم استرس در دبستان عبارتند از:-ترس و کابوسهای شبانه – منفی بافی و دروغگویی- محرومیت و خجالتی بودن افراطی و شکایاتی مانند دل درد و سردرد؛ کودکان بوسیله سردرد و دل درد می خواهند از چیزی فرار کنند اما این یک مشکل واقعی است و می تواند راهی باشد برای اینکه آنها خود را با استرس ها تطابق بدهند(زیبا،1389،ص27). اگر مشکل این گروه از کودکان در دوران کودکی به ویژه اولین سالهای ورود به مدرسه شناسایی و تحت درمان قرار نگیرد احتمال عود آن در دوران نوجوانی و بزرگسالی و ابتلا به سایر مشکلات اضطرابی و افسردگی در آنها افزایش می یابد.علاوه بر این ،به علت درخواست های مکرر کودکان مضطرب برای ترک کلاس و غیبت های گاه و بی گاه از مدرسه،افت تحصیلی و تکرار پایه در آنها افزایش می یابد (محمد خانی،1392 ،ص 19) .طبق گزارش بخش مشاوره آموزش و پرورش شهرستان قرچک ، مشکل استرس یکی از مشکلات شایع دانش آموزان دبستانی در این شهر است بطوریکه  میانگین ، هفته ای 5 مورد از مراجعات به این دفتر ، مربوط به انواع نشانه های استرس و اضطراب می باشد که اغلب منجر به افت تحصیلی ، تکرار پایه، کاهش اعتماد به نفس و اختلال در روابط با همکلاسی ها می شود (بخش مشاوره ی آموزش و پرورش شهرستان قرچک ) . حال چنانچه به این آمار، تعداد دانش آموزانی که به کلینیک های خارج از بخش مشاوره آموزش و پرورش ، مراجعه می کنند و همچنین تعدادی که با وجود مشکل،هیچگونه پیگیری در خصوص رفع آن انجام نمی دهند ،افزوده شود ،عمق وجود این مشکل در منطقه بهتر نمایان می گردد. . لذا این پژوهش در صدد است به این سوال اساسی پاسخ دهد که آیا بین مهارتهای ارتباطی معلمان و استرس دانش آموزان پایه ششم مدارس ابتدایی شهر قرچک رابطه ای وجود دارد؟

 

1-3. اهمّیّت وضرورت تحقیق

ارتباطات یکی از مهمترین ابزار جامعه ی متمدن می باشد و می توان گفت که ارتباطات مهم ترین عامل توسعه و تعالی انسانی است ؛ به عبارت دیگر ارتباطات برای موفقیّت انسان امری حیاتی می باشد (مهربان،1379) . مطالعه بر روی افراد شاغل درزمینه های متفاوت نشان داده  است که 70 درصد لحظه های بیداری آنان به برقراری ارتباط می گذرد و از این زمان ،نوشتن 9 درصد ،مطالعه 16 درصد، صحبت کردن 30 درصد و گوش کردن 45 درصد را به خود اختصاص می دهد (بولتون ،1386، ص 58) . برقراری ارتباط موثر همیشه کار آسانی نیست ؛چرا ؟ اگر به مفهوم ارتباط و کارکردهای آن توجه کنیم ، می بینیم که هر یک از عناصر ارتباط (فرستنده،پیام و گیرنده)می توانند دارای مجموعه ای از ویژگی های متنوع و پیچیده باشند. ارتباط مؤثر مستلزم پیش نیازهایی است ،اگر چه در جریان ارتباط و در یک رابطه ی علت – معلولی ،سطح این موارد ارتقا یافته و به پیش نیازهای جدیدی منجر می شوند.

1-آشنایی با ویژگیهای شخصیتی کودکان و نوجوانان (روان شناسی رشد)                                                                              2-شناخت کارکردهای فرهنگ و مؤلفه های فرهنگی                                                                                                 3-درک منطقی از فضای زندگی(خانواده،مدرسه،جامعه)

4-شناخت کارکردهای ابزارهای ارتباط جمعی و رسانه ها

5 – درک قابلیت های مدرسه به عنوان ابزار تربیت رسمی (اصلانی،1389) .

توجه به این نکته ی مهم که در شکل گیری یک جریان ارتباطی ،عناصر متعددی قبل ، ضمن و بعد از ارتباط دخالت دارند  ،شاید مارا بیشتر به اهمیت موضوع واقف سازد (جعفریان،1390).معلمان بر خلاف خلبانها و معمارها یا جراحها ، آموزش فشرده ای در مهارتهای حرفه شان ندیده اند. به نوعی از آنان انتظار می رود که وقتی وارد کلاس می شونددر مورد مسائل پیچیده روابط بشری تجربه و مهارت داشته باشند . از معلمها خواسته می شود که در جریان فعالیت روزانه شان :

1)انگیزه یادگیری ایجاد کنند.                                                                                                                              2) مشوق خود مختاری باشند و عزت نفس را تقویت کنند.                                                                                        3) از شدت اضطراب  بکاهند و ترس را از بین ببرند .                                                                                            4 )یأس و نومیدی را کم کنند.                                                                                                                       5)سبب کاهش تعارضها و کشمکشهاشوند و خشم را فرو بنشانند (بیگدلی،1390،ص19) .

معلمان باید علاقه ومحبت خود را هم به صورت کلامی و هم از طریق ابزارهای غیر کلامی چون: توجه تمام و کمال به دانش‎آموزان، حفظ و تداوم ارتباط چشمی با آنان، لبخند زدن و ایماء و اشاره نشان دهند. اکثر دانش‎آموزان برای معلمانی که به آن‎ها محبت می‎کنند و معلمانی که آنها را مورد احترام قرار می‎دهند، هر کاری انجام می‎دهند. دانش‎آموزان حاضرند هر کاری بکنند تا تأیید چنین معلمانی را به دست آورند. پس معلمان باید در ابراز علاقه ومحبت خویش نسبت به دانش‎آموزان صادق باشند و گرنه، احترام آنان نزد دانش‎آموزانی که ریاکاری و دورنگی می‎بینند، رو به افول می‎گذارد (حسینی‎پناه، 1382، ص 17).توانایی و اداره کلاس و ایجاد رفتار مطلوب در دانش‎آموزان، بخشی مهمی از کار معلم و کلاس و زمینه مناسب برای یادگیری است.

به نظر می‎رسد معلم برای اداره مطلوب و منظم کلاس درس به دو مهارت نیاز دارد:                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                            1ـ برقراری ارتباط مؤثر و مثبت با دانش‎آموزان

2ـ مدیریت کلاس.

communication

 Bolton

H.Simon

4stress

موضوعات: بدون موضوع  لینک ثابت


فرم در حال بارگذاری ...